پیامهای سلامت در شرایط بحران
- مدیریت خانواده در بحران و بلایا
- حفظ آرامش در اولویت است. مدیریت درست بحران با ذهن آرام آغاز میشود. تنفس عمیق و گفتوگوی آرام با خانواده را فراموش نکنید.
- فقط به منابع رسمی گوش دهید. اخبار را از تلویزیون، رادیو و منابع معتبر پیگیری کنید؛ به شایعات فضای مجازی توجه نکنید.
- بستهی ضروری خانوار را از قبل آماده نگه دارید. شامل داروهای شخصی، آب، کنسرو، چراغقوه، رادیو با باتری، مدارک شناسایی و لباس گرم.
- جای امن خانه را مشخص کنید. مثل زیرزمین، حمام یا اتاق بدون پنجره برای پناه موقت.
- در و پنجرهها را در صورت هشدار ببندید. و درزهای آن را با حوله یا پارچه ضخیم بپوشانید.
- وسایل برقی غیرضروری را خاموش کنید. در صورت قطعی برق، وسایل حساس را از پریز بکشید.
- وان یا بطریها را با آب تمیز پر کنید. تا در صورت اختلال در آبرسانی، ذخیره کافی داشته باشید.
- از غذاهای ساده و بدون نیاز به پخت استفاده کنید. مانند کنسرو، بیسکویت، خشکبار و نان خشک.
- داروهای ضروری بیماران را از قبل آماده کنید. مثل انسولین، داروهای قلبی، ضدصرع یا آسم.
- لیست شمارههای اضطراری را روی یخچال بچسبانید. از جمله آتشنشانی، اورژانس، شبکه بهداشت، همسایه معتمد.
- با خانواده از قبل برنامهریزی کنید. محل ملاقات، شماره تماس جایگزین و نحوه ارتباط در صورت قطع اینترنت.
- لباس و کفش راحت و مناسب فرار اضطراری در دسترس باشد.
- چراغقوه، باتری، شمع، کبریت و پاوربانک شارژ شده کنار بگذارید.
- بهداشت فردی را حفظ کنید. شستن دستها، استفاده از ژل الکلی و تهویه محیط در اولویت باشد.
- مواد بهداشتی مانند دستمال، نوار بهداشتی، پوشک کودک و ماسک ذخیره داشته باشید.
- برای کودکان اسباببازی یا کتاب آرامبخش فراهم کنید. اضطراب آنها را جدی بگیرید ولی با آرامش پاسخ دهید.
- در صورت نیاز به خروج، دوش گرفتن و تعویض لباس پس از بازگشت توصیه میشود.
- نظافت خانه را ادامه دهید. محیط تمیز، احساس امنیت و کنترل را بیشتر میکند.
- در زمان قطعی برق، از شارژ موبایل و باتریها عاقلانه استفاده کنید.
- با همسایگان مطمئن در ارتباط باشید. کمکهای کوچک محلی میتوانند بسیار مؤثر باشند.
- باک خودرو را همیشه حداقل نیمه پر نگه دارید.
- مدارک مهم مانند شناسنامه، کارت ملی و دفترچه بیمه را در یک پوشه آماده نگه دارید.
- پردهها را بکشید تا در صورت شکستن شیشه، خطر کمتری ایجاد شود.
- مراقب سلامت روان باشید. صحبت کردن درباره احساسات با خانواده یا مشاور، از اضطراب میکاهد.
- در صورت نیاز به کمک روانی، با سامانه 4030 تماس بگیرید.
- نوشیدن آب کافی و تغذیه ساده ولی مقوی، به حفظ آرامش بدن کمک میکند.
- درب منزل را قفل نگه دارید و فقط در مواقع ضروری بیرون بروید.
- امید، مشارکت و همدلی، قویترین ابزار در هر بحرانی هستند. از هم مراقبت کنیم.
- از مراجعه غیرضروری به بیمارستانها خودداری کنید
- اورژانس را برای موارد واقعاً اضطراری آزاد بگذارید
- راهکارهای محافظت از سلامت روان کودکان و نوجوانان در شرایط بحران
توصیههای کلیدی برای والدین و مراقبین:
- حفظ آرامش و انتقال حس امنیت به کودکان و نوجوانان
- جلوگیری از مواجهه کودکان با اخبار و تصاویر نگرانکننده
- حفظ برنامههای روزانه منظم (ساعت خواب، غذا، بازی)
- ایجاد محیطی امن و قابل پیشبینی
- گفتگوی صادقانه و متناسب با سن کودک درباره وقایع
روشهای عملی ارتباط با کودکان:
- کودکان را به بیان احساسات از طریق نقاشی، بازی یا صحبت تشویق کنید
- پیوندهای خانوادگی و اجتماعی را حفظ نمایید
- فرصتهایی برای فعالیتهای سرگرمکننده و بازی ایجاد کنید
- حمایت عاطفی مداوم و بدون قید و شرط ارائه دهید
- در صورت نیاز از کمکهای تخصصی روانشناختی استفاده کنید
توصیه های ارتقاء سلامت روان کودکان در بحران
- با توجه به اینکه کودکان در شرایط جنگی بیشترین آسیب روانی را می بینند، احساس امنیت، پیش بینی پذیری و حمایت عاطفی برای سلامت روانی آن ها حیاتی است.
- ایجاد محیط امن و قابل پیش بینی: حتی در شرایط بحرانی، داشتن برنامه روزانه (مثل زمان خواب، غذا و بازی) به کودک احساس کنترل و آرامش می دهد.
- پاسخ به سؤالات کودک بدون جزئیات خشونت: حقیقت را ساده و بدون تصاویر ترسناک توضیح دهید. برای مثال، بگویید «جایی که ما هستیم امن است» یا «ما مراقب همدیگر هستیم.»
- نام گذاری و تأیید احساسات کودک: احساسات کودک را بپذیرید و بگویید: «می فهمم که ترسیدی، این کاملاً طبیعی است.»
- محدود کردن تماس کودک با اخبار و تصاویر جنگ: کودکان باید از تصاویر خشونت آمیز و اخبار پیچیده دور باشند.
- به هیچ عنوان نباید اجازه داد کودکان تنها اخبار ببینند. همراهی با کودک هنگام دیدن تصاویر خبری و ارائه توضیحات ساده و حمایتی از اهمیت بالایی برخوردار است.
- باید به سؤالات کودک با زبان ساده و صادقانه و بدون جزئیات ترسناک پاسخ داد و نمایش تصاویر خشونت آمیز، صدای انفجار و جیغ از تلویزیون یا گوشی را به حداقل رساند.
- از فرزندانتان بپرسید که درباره جنگ چه می دانند و چه احساسی دارند با دقت و آرامش گوش دهید و اطلاعات نا درست را اصلاح کنید و به او اطمینان دهید که همیشه می تواند در مورد نگرانی هایش با شما صحبت کند و به طور مرتب با کودکتان درباره احساسات و افکارش صحبت کنید
- به کودک خود اطمینان دهید در هر شرایطی، همه تلاش های خود را خواهید کرد تا از او محافظت کنید.
- والدین به نشانه هایی هشدار دهنده اختلالات روانی کودک مانند شب ادراری، بیحرفی یا گوشه گیری زیاد، اضطراب جدایی شدید، بازی های خشونت آمیز تکراری، اختلال خواب یا تغییرات اشتها توجه کنند.
نکات رفتاری با کودکان:
️ ارتباط غیرکلامی:
- کودکان به رفتار و حالات چهره شما بیشتر از کلمات توجه میکنند.
- با آرامش بگویید: "ما مراقب تو هستیم و اینجا در امنیت هستیم"
️ الگوی آرامش باشید:
- اضطراب خود را مدیریت کنید تا بتوانید پناهگاه عاطفی کودک باشید
- برنامههای روزمره (خواب، غذا، بازی) را حفظ کنید
✔ مشارکت دادن کودکان:
- با دادن مسئولیتهای کوچک (مثل چیدن کیف اضطراری) به آنها حس کنترل بدهید
- فعالیتهای ساده مانند آب دادن به گلدانها را به آنها محول کنید.
تکنیک های حمایتی پیشنهادی:
استفاده از نقاشی و قصه گویی برای بیان احساسات، تماس فیزیکی ایمن مانند بغل کردن یا لمس آرام، و بازی های ساختگی برای تخلیه هیجانات از تکنیک های حمایتی مؤثر است.
توصیههایی سلامت روان برای عموم مردم (بزرگسالان)
- محدود کردن دنبال کردن رسانه: افراد زمان مشاهده اخبار را به ۳۰ دقیقه در روز محدود کنند.
- مهم است که منبع اخبار قابل اعتماد باشد و از شایعات و شبکه های اجتماعی تحریککننده دوری شود. استفاده از اخبار "جمع بندی شده" روزانه به جای اخبار لحظه ای، میتواند به کاهش اضطراب کمک کند.
- داشتن وقفه های آگاهانه: همچنین پس از تماشای اخبار، فعالیت آرام بخش مانند گوش دادن به موسیقی، پیاده روی یا تنفس عمیق انجام شود.
- سرکوب هیجان درد را بیشتر می کند، وقتی هیجان هایمان را نادیده می گیریم یا با خودمان به خاطر آنها می جنگیم، آنها از بین نمی روند؛ بلکه با شدت بیشتری باز می گردند. پذیرش افکار و هیجان هایتان به معنای تسلیم نیست در شرایط سخت، اگر خود را به رسمیت بشناسیم با همه ترس ها و احساساتمان قدم اول مراقبت روانی را برداشته ایم.
- جنگ احساس تنهایی را تشدید میکند. ارتباط با دیگران حتی اگر فقط ۱۰ دقیقه حرف زدن با یک دوست باشد، باعث ترشح اکسی توسین میشود؛ هورمونی که اضطراب را کاهش می دهد
- نوشتن افکار و احساسات: نوشتن می تواند اضطراب را کاهش داده و به شناخت بهتر احساسات کمک کند.
- جایگزینی رسانه های مثبت: اخبار همدلی، کمک رسانی و امید را بیشتر دنبال کنید.
- افراد با سابقه مشکلات روانی بهتر است کلاً از پیگیری مداوم اخبار خودداری کنند و از اطلاع رسانی روزانه از طریق یک فرد قابل اعتماد بهره ببرند.
توصیه های تغذیه ای در زمان بحران
- پیش از وقوع بحران برای حفظ سلامت خود و خانواده تان آماده باشید.
- یک بسته غذایی حداقل برای سه روز آماده نمایید.
- مواد غذایی باید خشک ، آماده مصرف و بدون نیاز به یخچال و گرم کردن باشد.
- سبد غذایی روزانه باید حداقل شامل 450 گرم نان خشک ،1 عدد کنسرو عدس و یا لوبیا ، 100 گرم خرما ، مقداری بیسکویت و یک بطری 1.5 لیتری آب باشد.
- چنانچه به مغزیجات دسترسی دارید (بادام ، گردو ، فندق) مقداری از آن را در بسته غذایی خود داشته باشید.
- چنانچه به میوه خشک و یا لواشک دسترسی دارید مقداری از آن را در بسته غذایی خود قرار دهید.
- اگر در خانواده شما کودک زیر یک سال وجود دارد حتما 2-1 بسته غذای آماده کودک و 2 قوطی شیر خشک و مکمل آهن و مولتی ویتامین به همراه داشته باشید.
- در اسرع وقت برای دریافت مکمل ویتامین A جهت کودکان 5-2 سال خود به نزدیک ترین مرکز خدمات جامع سلامت مراجعه کنید.
ایمنی در برابر پرتوها در شرایط بحران
- تاکنون هیچگونه نشتی رادیواکتیو از سایتهای هستهای گزارش نشده است؛ شرایط تحت کنترل کامل است.
- در صورت بروز هرگونه شرایط خاص، مسئولین بهداشتی بهصورت فوری اطلاعرسانی خواهند کرد. از شایعات دوری کنید.
- آب آشامیدنی و مواد غذایی کاملاً سالم هستند و نیازی به ایجاد ذخیره اضافی نیست.
- در خانه ماندن و بستن در و پنجرهها در زمان هشدار احتمالی، یکی از سادهترین و مؤثرترین اقدامات محافظتی است.
- خانوادهها با حفظ آرامش، میتوانند بهترین الگو برای کودکان و سالمندان در مدیریت شرایط باشند.
- اخبار را فقط از منابع رسمی مانند صدا و سیما یا وزارت بهداشت دنبال کنید؛ اطلاعات نادرست میتواند موجب استرس بیمورد شود.
- مطمئن باشید متخصصین به طور پیوسته وضعیت هوا، آب و مواد غذایی را بررسی میکنند.
- به یاد داشته باشیم: آمادگی، هوشیاری و آرامش، مهمترین عوامل مقابله با هر شرایط خاصی هستند.
- پیشبینیهای تخصصی تیمهای پرتوشناسی کشور تا این لحظه هیچ تهدیدی برای سلامت عمومی شناسایی نکردهاند.
پیامهای بهداشتی ویژه گروههای آسیبپذیر در شرایط بحران
- توصیههای اورژانسی برای مادران باردار در شرایط اضطرار
علائم هشداردهنده (نیاز به مراجعه فوری):
- خونریزی یا لکهبینی
- تنگی نفس و تپش قلب
- سردرد همراه با تاری دید
- کاهش حرکت جنین
- آبریزش ناگهانی
- درد شدید در ناحیه شکم یا پهلو
- تب و لرز بالا
- ورم ناگهانی اندامها
در صورت مشاهده این علائم:
- با سامانه ۴۰۳۰ تماس بگیرید
- یا به نزدیکترین مرکز درمانی مراجعه کنید
آمادگیهای ضروری برای مادران باردار:
1. انتخاب "یار مادر" از بین اعضای خانواده یا همسایگان
- آشنایی با کیف اضطراری
- همراهی در مواقع بحرانی
- توانایی تماس با اورژانس
2. تهیه کیف اضطراری شامل:
- پرونده پزشکی و مدارک شناسایی
- داروهای تجویزی
- وسایل بهداشتی شخصی
- برای هفتههای پایانی: ساک زایمان (پوشک، لباس نوزاد، شیر خشک)
- مراقبت از سالمندان در بحران:
کیف اضطراری سالمندان:
- داروهای ضروری (حداقل برای ۴۸ ساعت)
- مواد غذایی نرم و آب
- وسایل کمکی (عینک، سمعک)
- کارت شناسایی و بیمه
اقدامات حمایتی:
- تعیین فرد مسئول در خانواده
- آموزش سالمند برای مواقع اضطراری
- حفظ روال عادی زندگی
- تشویق به فعالیتهای آرامشبخش
- حفظ ارتباطات اجتماعی
- هشدارهای سلامت کودکان (نیاز به مراجعه فوری):
- تب بالا و مقاوم
- عدم توانایی در تغذیه
- استفراغ مکرر
- اسهال شدید
- اختلال در هوشیاری
- مشکلات تنفسی
- تشنج
- اهمیت تغذیه با شیر مادر در بحران:
- تغذیه با شیر مادر را برای حفظ سلامت جسم و روان نوزاد به شکل جدی تر در شرایط بحران ادامه دهید
پیشگیری از بیماریهای غیر واگیر
- داروهای خود را در دسترس قرار دهید و از داشتن دارو به میزان لازم اطمینان حاصل کنید.
- یک لیست کامل از داروهای تجویز شده توسط پزشک و نحوه مصرف آنها را در دسترس داشته باشید.
- اگر با کمبود دارو مواجه شدید جهت تهیه دارو، به مراکز درمانی مراجعه نمایید.
- بیمارن قلبی عروقی و دیابتی در صورت احساس درد یا فشار در قفسه سینه، تنگی نفس، تعریق زیاد یا حالت تهوع لازم است به مراکز درمانی مراجعه نمایند.
- در شرایط بحرانی و وقوع حوادث غیر مترقبه پیگیری مداوم اخبارمنجر به افزایش اضطراب و در نتیجه تشدید بیماری - درمبتلایان به بیماری های مزمن می گردد. تا حد امکان از پیگیری اخبار منفی و ناخوشایند خودداری نمایید.
- توصیه می گردد بیماران دیابتی کارت شناسایی بیماری خود یا برگه ای حاوی معرفی بیماری خود را به همراه داشته باشند.
- بمنظور پیشگیری از ابتلاء به بیماریهای اسهالی از آب آشامیدنی سالم مانند آب لوله کشی و آب بطری شده و در غیر اینصورت از آب جوشیده سرد شده استفاده نمایید.
- در صورت استفاده از غذاهای کنسروی حتماٌ آن را بمدت 20 دقیقه جوشانده و استفاده نمایید و از نگهداری باقیمانده آن خودداری کنید.
پیشگیری از بیماریهای واگیر
- در شرایط بحران بمنظور پیشگیری از ابتلا به بیماریهای واگیر به بهداشت و سلامت دست بیش از سایر زمانها اهمیت دهید
- بیماران مبتلا به اچ آی وی ، سل و هپاتیت های ویروسی حداقل به اندازه یک ماه داروهای خود را ذخیره داشته باشند.
- بمنظور پیشگیری از ابتلاء به بیماریهای تنفسی حتی الامکان از حضور در مراسمات و تجمعات خودداری کرده
- با توجه به شروع فصل گرما و احتمال انتقال بیماری تب دنگی از طریق گزش پشه آئدس به نکات ذیل توجه گردد:
- از بیتوته کردن در کنار برکه ها و رودخانه ها خودداری کنید.
- در صورت امکان روی درب و پنجره ها توری نصب کرده و از سالم بودن آنها اطمینان حاصل نمایید
- در صورت حضور در فضای باز خصوصاٌ در ساعات ابتدای صبح و عصر از لباسهای آستین بلند و رنگ روشن استفاده شود.
- برای پیشگیری از ابتلاء به بیماری تب مالت از مصرف شیر، خامه ، بستنی و لبنیات غیر پاستوریزه خودداری نمایید.
- جهت جلوگیری از حیوان گزیدگی و ابتلاء به هاری از نزدیک شدن به حیوانات پرسه زن خودداری کرده و در صورت گزش در اسرع وقت جهت دریافت واکسن به مراکز درمان پیشگیری هاری در شهرستان مراجعه نمایید.
توصیه های لازم در خصوص ارتقاء سواد سلامت رسانه در شرایط بحران
- همه وقایع جنگ در میدان جنگ خلاصه نمی شود ، در این روزها همه باید مجهز به ابزار سواد رسانه باشیم.
- مراقب باشید در شرایط حساس کنونی فریب بزرگ نمایی و کلمات اغراق آمیز دشمن را نخورید زیرا دشمن به دنبال تهییج شماست.
- به چشمان خود اعتماد نکنید، تولید انواع تصاویر جعلی از طرف دشمن افزایش یافته پس به راحتی به آنها اعتماد نکنید.
- هر منبعی موثق نیست برای اطلاع از اخبار درست، اولین شرط انتخاب، منبع رسمی و موثق در کشور است.
- بسیاری از اخبار از منابع غیر رسمی برای تضعیف روحیه، ایجاد ترس و استرس منتشر می شود.
- از انتشار اخبار جعلی و آنهایی که به صحتشان اطمینان ندارید بپرهیزید.
- مراقب محتوایی که منتشر می کنید باشید.
تنظیم و تدوین : گروه آموزش و ارتقای سلامت معاونت بهداشتی و مرکز بهداشت استان
نظر دهید